Tanie akcje: jak ocenić, czy niska cena to okazja

Tanie akcje to niekoniecznie te, które kosztują kilka złotych. Liczy się wycena całej spółki względem jej zysków, majątku, przepływów pieniężnych i perspektyw. Sama cena jednej akcji mówi niewiele.

Wyobraź sobie dwie spółki. Akcja pierwszej kosztuje 5 zł, ale firma wyemitowała miliard akcji. Druga kosztuje 500 zł przy milionie akcji. Wartość rynkowa pierwszej spółki wynosi 5 mld zł, a drugiej 500 mln zł. To druga firma jest mniejsza pod względem kapitalizacji, mimo znacznie wyższej ceny pojedynczej akcji.

Niska wycena może oznaczać okazję, lecz może też odzwierciedlać słabe wyniki, dług albo trwały problem w działalności. Jeśli dopiero zaczynasz, najpierw poznaj podstawy inwestowania. Przydatne będzie także rozróżnienie między spółkami value a firmami, których kurs spadł z dobrego powodu.

Dobrym początkiem dla polskiego inwestora jest Lista spółek na stronie GPW. Możesz tam filtrować firmy według indeksu, sektora, kraju i regionu. Lista pokazuje też rynek notowań, bieżącą cenę i jej zmianę. Nie traktuj jednak największego spadku jako gotowego sygnału zakupu.

Kolejnym miejscem jest zakładka Wskaźniki GPW. Zawiera między innymi wartość rynkową i księgową spółek, C/Z, C/WK, stopę dywidendy oraz dane zbiorcze dla sektorów. Zwróć uwagę na datę i rodzaj raportu, na podstawie którego obliczono wartości. Stary raport może nie pokazywać obecnej sytuacji firmy.

Akcje zagraniczne znajdziesz za pośrednictwem platformy inwestycyjnej, jeśli oferuje dostęp do danego rynku. Zanim przejdziesz dalej, sprawdź zakres instrumentów, koszty transakcyjne i sposób rozliczenia walut. Pomocne będzie porównanie platform inwestycyjnych dostępnych dla polskiego inwestora. Sam filtr niskiej wyceny nadal pozostaje tylko początkiem analizy.

C/Z pokazuje relację ceny do zysku przypadającego na akcję. Niski wynik może sugerować niewygórowaną wycenę, ale traci sens, gdy zysk był jednorazowy albo firma ponosi stratę.

C/WK porównuje wycenę rynkową z wartością księgową. Bywa użyteczny w sektorach opartych na aktywach, lecz nie opisuje dobrze każdej działalności. Spółka technologiczna może tworzyć wartość dzięki oprogramowaniu i marce, których bilans nie pokazuje w pełni.

Stopa dywidendy mówi, jak wypłata przypadająca na akcję ma się do kursu. Bardzo wysoka wartość czasem wynika z gwałtownego spadku ceny. Trzeba więc sprawdzić, czy zysk i gotówka pozwalają utrzymać wypłatę.

Wskaźniki porównuj przede wszystkim z firmami z podobnego sektora i z historią tej samej spółki. Różne branże mają odmienne marże, potrzeby kapitałowe i poziomy zadłużenia.

Sprawdź, czy zysk powtarza się i zamienia w gotówkę. Firma może wykazać dodatni wynik księgowy, a jednocześnie mieć słabe przepływy operacyjne. Zobacz też, ile długu przypada do spłaty w najbliższym okresie i czy spółka ma środki na odsetki oraz inwestycje.

Załóżmy, że dwie firmy z jednego sektora mają C/Z równe odpowiednio 7 i 12. Pierwsza nie musi być lepszą okazją. Jeżeli jej sprzedaż maleje, dług rośnie, a druga spółka regularnie zwiększa przepływy pieniężne, różnica w wycenie może być uzasadniona. Dlatego każdą liczbę zestaw z kierunkiem zmian w biznesie i z tym, co rynek już uwzględnił w kursie.

Pełniejszy proces znajdziesz w poradniku o tym, jak analizować akcje spółek. Dla porównania warto też poznać cechy spółek wzrostowych. Wysoka wycena nie przesądza o przewartościowaniu, podobnie jak niska nie gwarantuje okazji.

Na GPW część mniejszych spółek ma niski obrót. Różnica między najlepszą ofertą kupna i sprzedaży może być szeroka, więc wykonanie zlecenia kosztuje więcej, niż sugeruje sama prowizja. Przy większym zleceniu kurs może przesunąć się jeszcze przed pełną realizacją.

Sprawdź tabelę opłat i dostępne rodzaje zleceń na swoim koncie maklerskim. Przy akcjach zagranicznych dochodzą koszty wymiany walut oraz ryzyko zmiany kursu PLN wobec waluty notowań. Zasady działania rynku opisujemy szerzej w poradniku jak inwestować w akcje.

Ważne informacje od polskich emitentów trafiają do systemów ESPI i EBI. Raport roczny pokazuje przeszłość, a komunikat bieżący może ujawnić zdarzenie, które zmienia sytuację teraz. Czytaj oba źródła i wracaj do założeń zapisanych przed zakupem.

Sprzedaż akcji co do zasady rozlicza się w deklaracji PIT-38. Termin składania przypada od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, a podatek od dochodu wynosi zasadniczo 19 %. Samego zakupu nie wykazuje się w deklaracji, lecz późniejsza sprzedaż może wymagać rozliczenia. Istnieją wyjątki, dlatego przy nietypowej sytuacji warto sprawdzić aktualne zasady lub skorzystać z pomocy podatkowej.

Pułapka wartości to spółka, która wygląda na niedowartościowaną według prostych wskaźników, ale niska wycena wynika z pogarszającego się biznesu. Kurs może spadać dalej, gdy zysk maleje szybciej, niż oczekiwał rynek.

Przykładowa firma ma niskie C/Z po wyjątkowo dobrym roku. Popyt na jej produkty jednak słabnie, koszty finansowania rosną, a duża część długu wkrótce zapada. Wskaźnik oparty na historycznym zysku wygląda atrakcyjnie, lecz nie opisuje następnych okresów.

KNF zwraca uwagę na analizę historycznych wyników, płynności i komunikatów spółki. Warto ustalić, czy wyjątkowo mocny wynik nie był jednorazowy. Zatwierdzenie prospektu przez KNF nie oznacza potwierdzenia jakości modelu biznesowego ani opłacalności inwestycji.

Ryzyka nie da się usunąć jednym wskaźnikiem. Pomaga dywersyfikacja portfela, lecz nie chroni przed każdą stratą. Każdy przykład w tym artykule służy wyjaśnieniu metody i nie jest indywidualną rekomendacją.